Jelenia Góra to stolica Kotliny Jeleniogórskiej, otoczona przez majestatyczne Karkonosze, Rudawy Janowickie i Pogórze Kaczawskie. To miasto, do którego wracamy regularnie – czasem celowo, czasem przejazdem – od lat. Tym razem opowiemy o naszych ulubionych trasach i miejscach, które warto odwiedzić.

Zawsze zazdrościłam mieszkańcom Jeleniej Góry fantastycznego widoku na Karkonosze. Nawet z pozornie przeciętnego PRL-owskiego Zabobrza w słoneczne dni rozciąga się panorama, której można pozazdrościć. Na dodatek – nie widać samego Zabobrza!

Wieża Bramy Zamkowej

Nasza wycieczka zaczyna się od Wieży Bramy Zamkowej – świetnego punktu widokowego na dachy kamienic i całą okolicę. Wstęp wolny przez cały rok (zimą godziny otwarcia są krótsze). Wspięcie się na górę wymaga pokonania stromych schodów, ale widok wynagradza wysiłek. Obok warto zajrzeć do Cafe Turystyczna, gdzie przy kawie i ciastku można przejrzeć stare mapy i przewodniki.

Wieża to jedna z nielicznych pozostałości dawnych murów obronnych. W XV wieku miasto otaczały dwa pierścienie murów, wysokie na 7 metrów i grube na 2 metry, wzmacniane basztami i wieżami. Kiedy zaczęto rozbierać fortyfikacje, wieża miała podzielić ich los, ale mieszkańcy stanęli w jej obronie. Dzięki nim przetrwała i dziś jest doskonałym miejscem do podziwiania miasta i gór.

Rynek

Jeleniogórski Rynek to miejsce niezwykłe – wszystkie kamienice mają podcienia. Choć nie jest oryginalny, gdyż w latach 60tych XX wieku postanowiono wyburzyć oryginalne kamienice (twierdzono, ze są niehigieniczne) i na ich miejsce zbudować nowe, to wciąż ma swój klimat. Dawniej kamieniczki należały do najbogatszych mieszczan – handlarzy, aptekarzy, rzemieślników. Dziś można tu znaleźć kawiarnie, restauracje, sklepy i pamiątki.

Ratusz i „Siedem Domów”

Ratusz z XVIII wieku można zwiedzać w godzinach pracy urzędu miasta. Warto zwrócić uwagę na drewniane płaskorzeźby i elegancką klatkę schodową. Ratusz łączy się z sąsiednimi budynkami, zwanymi „Siedmioma Domami”, które dziś pełnią funkcję magistratu. Podczas prac konserwatorskich odkryto w jednej z nich 20-metrową studnię – dziś to turystyczna atrakcja.

Bazylika Mniejsza św. Erazma i św. Pankracego

To najstarsza i najważniejsza świątynia w Jeleniej Górze, pochodząca z XIV wieku. Jej gotycka bryła z ostrołukowymi oknami i sklepieniami krzyżowo-żebrowymi przetrwała do dziś. Wewnątrz warto zobaczyć renesansową ambonę z 1591 roku oraz liczne epitafia z XVI-XVIII wieku, wmurowane w ściany świątyni. Warto obejść ją dookoła i obejrzeć epitafia umieszczone na ścianach. Znajdziecie liczne nagrobki kobiet i dzieci, ubrane w stroje z epoki, wszyscy z rękoma złożonymi do modlitwy. Część epitafiów była ufundowana przez rzemieślników tj. mydlarzy, rzeźników i pończoszników. Przed nagrobkami stoją tablice tłumaczące, komu są poświęcone. Jest to ciekawy sposób, aby dowiedzieć się czegoś o dawnych mieszkańcach Jeleniej Góry.

Brama Wojanowska

Przy Bramie Wojanowskiej warto zwrócić uwagę na herby Jeleniej Góry, Prus i Śląska. Sama brama nie stoi w oryginalnym miejscu – po rozbiórce murów miejskich przeniesiono ją do koszar, a na Stare Miasto wróciła dopiero w 1998 roku! Obok znajduje się baszta i kaplica św. Anny, pełniąca kiedyś funkcje obronne – o czym świadczą otwory strzelnicze.

Ciekawostka: W dolnej części kaplicy można znaleźć fragment krzyża pokutnego. W średniowieczu była to forma kary za morderstwo – sprawca musiał własnoręcznie wyrzeźbić krzyż i umieścić go w miejscu zbrodni. Kolejne dwa krzyże pokutne znajdziecie nieco dalej, na ścianach Cerkwi św. Apostołów Piotra i Pawła.

Kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego i cmentarz przykościelny

Idąc dalej ulicą 1 Maja, za Bramą Wojanowską, trafiamy na potężną barokową świątynię otoczoną terenem zielonym, zamienionym w lapidarium. Dlaczego tak wielki kościół znajduje się poza murami miasta? Jego historia sięga początków XVIII wieku, kiedy to protestanci, po długich staraniach i politycznych targach, uzyskali zgodę na budowę własnej świątyni. Warunkiem było jej usytuowanie poza obrębem murów miejskich – stąd jego lokalizacja. Budowa kościoła, zwanego pierwotnie Kościołem Łaski, była możliwa dzięki interwencji króla Szwecji Karola XII oraz wysokim sumom, jakie protestanci musieli uiścić w zamian za zgodę cesarską. Dziś to jeden z najcenniejszych zabytków Jeleniej Góry, zachwycający monumentalną architekturą i bogatym wystrojem wnętrza.

Tuż obok znajduje się dawny cmentarz przykościelny, na którym bogaci kupcy jeleniogórscy wznosili zdobione kaplice grobowe, zgodnie z barokową dewizą „memento mori”. Wzdłuż muru cmentarza powstało 18 takich kaplic, bogato dekorowanych rzeźbami alegorycznymi. Niektóre z nich mają kopuły i latarnie, a wnętrza kryją sklepienia. Szczególnie malownicze są kaplice rodzin Glognerów i Glafeyów, położone przy południowym wejściu. Choć czas i wojny odcisnęły na nich piętno, wciąż stanowią fascynującą część historii miasta.

Muzeum Karkonoskie

To obowiązkowy przystanek dla tych, którzy chcą dowiedzieć się więcej o regionie.

Zaraz po wejściu do muzeum rzuca nam się w oczy rekonstrukcja chaty o typowej dla regionu konstrukcji. Wnętrze chaty wypełniają meble i przedmioty wykorzystywane w domu w poprzednich wiekach. Po chacie oprowadza nas głos lektora. Dla kontrastu po drugiej stronie znajdziemy rekonstrukcję wnętrza kamienicy mieszczańskiej z eleganckimi meblami i naczyniami

Pośród licznych eksponatów, opowiadających nam historie Jeleniej Góry oko przykuwa złoty skarb znaleziony podczas robót drogowych w Piechowicach. Są to 94 monety z okresu od XV do XVII wieku. Ciekawostką są drewniane rury wydobyte podczas remontu Rynku. Wystawę dopełniają liczne modele oraz multimedialne stanowiska, gdzie można wyszukiwać kolejnych informacji.